Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, công nghệ và Internet ngày càng trở thành công cụ thiết yếu trong học tập, giao tiếp và đời sống của học sinh. Tuy nhiên, bên cạnh những tiện ích, không gian mạng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ như tin giả, lộ lọt thông tin cá nhân, mất an toàn tài khoản, vi phạm bản quyền và tiếp nhận thông tin sai lệch do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra.

Nhằm nâng cao nhận thức, hình thành thói quen sử dụng công nghệ an toàn, thông minh và có trách nhiệm, nhà trường giới thiệu “Bộ quy tắc 5 an toàn số dành cho học sinh THPT” với thông điệp: “Hiểu đúng – Sử dụng thông minh – An toàn trên không gian số”.

5 quy tắc an toàn số học sinh cần ghi nhớ

1. Kiểm chứng trước khi chia sẻ

Trước khi đăng tải hoặc chia sẻ thông tin, học sinh cần kiểm tra nguồn tin, tác giả và ngày đăng; đối chiếu thông tin từ ít nhất hai nguồn đáng tin cậy. Không vội tin, bình luận hay chia sẻ những nội dung chưa được xác minh, đặc biệt là tin giả và thông tin sai lệch.

2. Bảo vệ tài khoản như bảo vệ chìa khóa nhà

Mỗi học sinh cần sử dụng mật khẩu mạnh, khác nhau cho các tài khoản; bật xác thực hai bước khi có thể. Tuyệt đối không chia sẻ mật khẩu, mã OTP; cảnh giác với các đường liên kết lạ và chủ động báo cáo khi phát hiện nguy cơ mất an toàn tài khoản.

3. Tôn trọng quyền riêng tư

Thông tin cá nhân, hình ảnh và dữ liệu riêng tư cần được bảo vệ. Học sinh không công khai thông tin cá nhân tùy tiện; xin phép trước khi đăng ảnh hoặc chia sẻ thông tin của người khác; giới hạn quyền truy cập của các ứng dụng và kịp thời báo cáo khi có nguy cơ lộ lọt dữ liệu.

4. Tôn trọng bản quyền, ghi rõ nguồn

Khi sử dụng hình ảnh, video, tài liệu hay sản phẩm số của người khác, học sinh cần tôn trọng quyền tác giả, không sao chép và nhận là sản phẩm của mình. Hãy ghi rõ nguồn, tác giả và kiểm tra giấy phép sử dụng để bảo đảm tính trung thực, văn minh và tuân thủ pháp luật trên môi trường số.

5. Kiểm tra AI trước khi tin và sử dụng

AI có thể hỗ trợ học tập, tìm kiếm ý tưởng và tạo nội dung, nhưng không phải lúc nào cũng cung cấp thông tin chính xác. Học sinh cần xem AI là nguồn tham khảo; kiểm tra số liệu, trích dẫn, đường dẫn; đối chiếu với các nguồn đáng tin cậy và chủ động phát hiện nội dung bịa đặt, sai lệch. Việc sử dụng AI cần có chọn lọc, trung thực và phù hợp với mục đích học tập.

Thực hiện quy trình 5 bước khi gặp tình huống trên mạng

Để sử dụng không gian số an toàn, học sinh có thể ghi nhớ quy trình:

DỪNG → KIỂM TRA → ĐÁNH GIÁ → HÀNH ĐỘNG → BÁO CÁO

• Dừng: Không vội chia sẻ, nhấp vào liên kết hoặc cung cấp dữ liệu.

• Kiểm tra: Xác định nguồn, người gửi và đường dẫn.

• Đánh giá: Nhận diện rủi ro và hậu quả có thể xảy ra.

• Hành động: Lựa chọn cách xử lý an toàn.

• Báo cáo: Tìm kiếm sự hỗ trợ khi tình huống vượt quá khả năng tự xử lý.

“Bộ quy tắc 5 an toàn số” là lời nhắc thiết thực để mỗi học sinh chủ động bảo vệ bản thân, tôn trọng người khác và có trách nhiệm khi tham gia môi trường trực tuyến. Nhà trường mong muốn mỗi em không chỉ là người sử dụng công nghệ thành thạo, mà còn là một công dân số văn minh, biết kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và ứng dụng công nghệ phục vụ học tập, sáng tạo.

Tự tin sử dụng công nghệ – Kiến tạo tương lai!